ԽԱՉԱՏՈՒՐ ԱԲՈՎՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Վանիկ Հրանտի Վիրաբյան
10.02.2016

Պատմ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր

virabyanvanik16@aspu.am

Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր/Հայոց Պատմության ամբիոնի

Կրթություն

1981-1984 թթ. սովորել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում (առկա)

1976 թ. ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) պատմության ֆակուլտետ

1981թ. գերազանցության դիպլոմով ավարտել է ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետը՝ ստանալով պատմաբանի, պատմության և հասարակագիտության ուսուցչի որակավորում

Գիտական աստիճան

1988 թ. ՀԿԿ ԿԿ-ին առընթեր ՄԼԻ ինստիտուտում գործող Մասնագիտական խորհրդում (դասիչ՝Դ. 151.14.01) «Հայաստանի Կոմկուսի գործունեությունը բանվոր դասակարգի հասարակական-քաղաքական և աշխատանքային ակտիվության բարձրացման ուղղությամբ տասներորդ հնգամյակի տարիներին» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան:
2008 թ. ՀՀ ԳԱԱ Պատմության Ինստիտուտում գործող Մասնագիտական խորհրդում (դասիչ՝004), «Հայաստանի առաջին հանրապետության պետական անվտանգության համակարգի ստեղծումը և գործունեությունը (1918-1920թթ)» թեմայով պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ ստանալով պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան: ՀՀ ԲՈՀ-ի կողմից հաստատվել է 27.03.2009 թ.:
23.01. 2011 թ. ՀՀ ԲՈՀ-ի կողմից ստացել է պրոֆեսորի կոչում:

Աշխատանքային գործունեություն

2014 թ. աշխատում է Խ. Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Հայոց պատմության ամբիոնում 
2012 թ.-ից մինչև 2014 թ. ՀՊՃՀ Պատմության և քաղաքագիտության բաժնում զբաղեցրել է պրոֆեսորի հաստիք
2004-2006 թթ. վարիչի պաշտոնակատար է աշխատել ՀՊՃՀ Քաղաքական պատմության ամբիոնում
1998 թ. վարիչի տեղակալ է աշխատել ՀՊՃՀ Սոցիալ-քաղաքական և ընդհանուր տնտեսագիտության դեպարտամենտում
1989-2012 թթ. ավագ դասախոս, դոցենտ է աշխատել Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում (ՀՊՃՀ) (Պոլիտեխնիկ)
1984 թ. դասախոս է աշխատել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում

Կարդացվող դասընթացներ
Բակալավրիատ՝ «Հայոց պատմություն» համահամալսարանական դասընթացը

Մագիստրատուրա՝ 
«Հայաստանի Հանրապետության պետական անվտանգության համակարգի ստեղծումը և գործունեությունը 1918-1920 թթ. /Հետախուզություն և հակահետախուզություն, բանակ, ՆԳՆ/» դասընթացը:
«XIX դարի հայ ազգային-ազատագրական շարժման պատմություն և պատմագրություն», «Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետաքաղաքական համակարգի պատմության հիմնահարցեր» դասընթացները:

Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակ
Հեղինակ է շուրջ 80 գիտական և ուսումնամեթոդական հրատարակումների: Ներկայումս աշխատում է հետևյալ ուղղություններով.
1. «ՀՀ պետական անվտանգության համակարգի ստեղծման և զարգացման պատմությունը: Պետական անվտանգության համակարգի պատմաքաղաքական զարգացումները նորագույն ժամանակաշրջանում: Հայկական հետախուզությունը և բանակը 20-րդ դար- 21-րդ դարի սկզբին»:
2. «Հայ-վրացական միջպետական և ազգամիջյան փոխհարաբերությունները 1917-1923թթ.: Հայաստան-Վրաստան պատմաքաղաքական փոխառնչությունները և բախումնային սահմանային- տարածքային և այլ իրավիճակները 20-րդ դարում»:
3. «Հայոց պատմության նորագույն շրջանի հիմնախնդիրները: Պատմաքաղաքական կարևորագույն իրադարձությունների և տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական զարգացումների գործընթացների պատմության պատմաքննություն: Հայաստանը 20-րդ դարում: Հայոց պատմություն Պատմահամեմատական վերլուծություն /հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը/»:

Հրապարակումներ
Մենագրություններ
1. Հայոց պատմություն /մեթոդական ցուցումներ/, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2011, 68 էջ:
2. Հայոց պատմություն /մեթոդական ցուցումներ/, Եր., «Ճարտարագետ» հրատ., 2011, 76 էջ:
3. Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թթ. /ուսումնական ձեռնարկ բուհերի համար/, Եր., ԵՊՀ, 2011, 204 էջ:
4. Հայոց պատմություն /ուսումնական ձեռնարկ/, Եր., «Ճարտարագետ» հրատ., 2013, 160 էջ:
5. Հայաստանի Հանրապետության պետա¬կան անվտանգության համակարգի ստեղ¬¬ծումը և գործունեությունը 1918-1920 թթ. /հետախուզություն, բանակ, ՆԳՆ/, Եր., ԵՊՀ հրատար., 2015, 746 էջ:
6. Հայ-վրացական ռազմաքաղաքական հա¬րաբերությունները և Լոռու Չեզոք գո¬տին 1920-1921 թթ. /Տարածքային սահմանազատումը/, Եր., ԵՊՀ հրատար., 2015, 92 էջ:

Գիտական հոդվածներ
1. Հայաստանի Հանրապետության հետախուզական ծառայության գործունեությունը Երևանում Խան-Թեքինսկու դավադրության մերկացման գործում (1918 -1920 թթ.), Պատմություն և մշակույթ. Հայագիտական հանդես. Հատոր Ա, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2011, էջ 176 -196:
2. Հայաստանի Հանրապետության հետախուզական ծառայության ստեղծումը և գործունեությունը 1918-1920 թթ., Լրատու /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Ստեփանակերտ, Դիզակ Պլյուս, 2011, N 1 (10), էջ 61- 75:
3. Տիգրան Դևոյանցի հետախուզական գործունեության շուրջ, Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, Եր., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն հրատ.», 2011, N 1 -2, էջ 320 - 336:
4. Հայկական հետախուզության փաստաթղթերը Թուրքիայում ռազմաքաղաքական իրադարձությունների մասին (1919 թ. օգոստոս –նոյեմբեր, ռուս.), Պատմաբանասիրական հանդես, Եր., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն հրատ.», 2011, N 1 (186), էջ 309 - 322:
5. Հայաստանի Առաջին Հանրապետության զինվորական ներկայացուցիչների արտասահմանյան գործունեության հարցի շուրջ (1918-1920 թթ.), Լրատու /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Ստեփանակերտ, Դիզակ Պլյուս, 2011, N 2 (11), էջ 73- 85:
6. Արցախ -Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը անդրկովկասյան հանրապետությունների 1920 թ. ապրիլյան վեհաժողովում, Գիտաժողովի նյութեր: Միջազգային գիտաժողով նվիրված ԼՂՀ և ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձին: Խաղաղ Կովկասը տարածաշրջանի զարգացման գործոն / ԼՂՀ ԿԳՆ: Մեսրոպ Մաշտոց համալսարան. Եր., «Լիմուշ» հրատ., 2011, էջ 275 -290:
7. Օտարերկրյա գործակալների ծավալած հակայկական գործունեության կասեցումը Հայաստանի Հանրապետությունում (1918-1920 թթ.): Անտոն Մարոկուտտիի և Իվան Տարականովի գործը, Պատմություն և մշակույթ. Հայագիտական հանդես /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Հատոր Բ, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2011, էջ 26 - 44:
8. Հայկական բանակի հիմախնդիրները և ՀՀ կառավարության, ՆԳՆ մարմինների պայքարը դասալքության դեմ 1918 -1920 թթ. Լրատու /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Ստեփանակերտ, Դիզակ Պլյուս, 2012, N 1 (12), էջ 141 -165:
9. Տիգրան Դևոյանցի զեկուցագրերը Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցող ռազմաքաղաքական իրադարձությունների մասին, Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների, Եր., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ.», 2012, N 2-3, էջ 389 - 406:
10. Ադրբեջանա-վրացական և թշնամական այլ ուժերի քայքայիչ գործունեության բացահայտման ուղղությամբ 1918-1920 թթ. ՀՀ հետախուզական ծառայության գործունեությունը հանրապետության տարածքում, Լրատու /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Եր., «Լիմուշ» հրատ., 2012, 2 (13), էջ 164 -194:
11. Ներքին գործերի մարմինների, միլիցիայի գործունեությունը երկրում կարգ ու կանոնի հաստատման համար 1918-1920 թթ., Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Մեսրոպ Մաշտոց համալսարանի գործունեության 15-ամյակին. Կրթությունը և գիտությունը համաշխարհայնացման դարաշրջանում, Եր., «Լիմուշ» հրատ., 2012, էջ 140 -152:
12. Կ.Պոլսում հայկական հետախուզական խմբի ղեկավար Տիգրան Դևոյանցի զեկուցագրերը Թուրքիայում և Հայաստանի Հանրապետության շուրջ տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական իրադարձությունների մասին, Պատմություն և մշակույթ. Հայագիտական հանդես /գիտական հոդվածների ժողովածու/, հատոր Գ, Հայագիտական հանդես, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2012, էջ 17-47:
13. Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հետախուզական կադրուժը: Դեմքեր ու իրադարձություններ, Լրատու /գիտական հոդվածների ժողովածու/, Ստեփանակերտ, Դիզակ Պլյուս, 2013, 1 (14), էջ 142 -166:
14. ՀՀ կառավարության ֆինանսատնտեսական միջոցառումները Զինվորական նախարարության Գլխավոր շտաբի հետախուզական և հակահետախուզական բաժանմունքի աշխատանքների կազմակերպման բնագավառում (1918-1920 թթ.), Պատմություն և մշակույթ. Հայագիտական հանդես /գիտական հոդվածների ժողովածու/, հատոր Բ, Հայագիտական հանդես, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2013, էջ 7-24:
15. Էջեր Լևոն Բաշինջաղյանի հետախուզա¬կան կենսագրությունից, Պատմություն և մշակույթ. Հա¬¬յ¬ա¬¬գիտական հանդես (Գի¬տական հոդվածների ժողո¬վա¬ծու) հatw8 III, Հայագիտական հան¬դես, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2014, էջ 21-40:
16. Հետախուզական ծառայության կազմա¬կեր¬պումը և գործունեությունը ՀՀ-ում (1918-1920 թթ.), Լրաբեր հասարակական գիտությունների, Եր., ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն հրատ.», 2015 N 2, էջ 241-255:
17. 1918 թ. դեկտեմբերյան վրաց-հայկական պատերազմի պատճառների և սկզբի հարցի շուրջ, Պատմություն և հասարակագիտություն. Տարեգիրք (Գիտական հոդվածների ժողովածու), 2015, N 1, Եր., Խ. Աբովյանի Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան, 2015, էջ 226-249:
18. Մամուկա Գոգիտիձե, Գեորգի Բեժիտաշ¬վի¬լի, Հայաստանի զինվորական վերնախա¬վը, Հայագիտության հարցեր. Հանդես, Եր., ԵՊՀ հրատ., 2015, N 3 (6), էջ 211-216:

Պարգևներ
2003 թ. Վաստակագիր ՀՊՃՀ-ի հիմնադրման 70-ամյակի կապակցությամբ՝ ի գնահատումն համալսարանում երկարամյա բեղմնավոր գործունեության և ներդրած ավանդի:
2008թ. Շնորհակալագիր ՀՊՃՀ 75-ամյակի առթիվ՝ ի գնահատումն ՀՊՃՀ-ում բարեխիղճ աշխատանքի:
2009թ. ՀՊՃՀ (Պոլիտեխնիկ) սահմանած լավագույն մենագրության առաջին մրցանակ:
2013թ.. Շնորհակալագիր ՀՊՃՀ 80-ամյակի առթիվ՝ ի գնահատումն ՀՊՃՀ-ում բարեխիղճ աշխատանքի:

Լեզուներ՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն