Երգի դերը պատմության ընկալման և դասավանդման գործընթացում

25.09.2026
Երգի դերը պատմության ընկալման և դասավանդման գործընթացում

Բացառիկ դասախոսություններ, քննարկումներ և գործնական աշխատանքներ՝ պատմությանն առնչվող հետաքրքիր ու արդիական թեմաների շուրջ․Մանկավարժականում շարունակվում է երիտասարդ պատմաբանների «Պատմությունը երգերում» ամառային դպրոցը։ Ձեռնարկի երկրորդ օրը մասնակիցները հնարավորություն ունեցան լսել պատմության, երաժշտության, ազգային հիշողության և կրթության փոխկապակցվածության մասին տարբեր մասնագետների դասախոսություններ, քննարկել ուսումնասիրվող թեմաներն ու մասնակցել գործնական աշխատանքների։ Դասընթացի կարևոր բաղադրիչներից մեկը նվիրված էր երգի և երաժշտության կիրառմանը պատմության դասերին։
 
«Երգի և երաժշտության կիրառման մեթոդիկան պատմության դասերին (ակտիվ ուսուցման մեթոդներ և դասի պլանավորում)» թեմայով դասախոսությամբ հանդես եկավ ՀՊՄՀ ռեկտորի պաշտոնակատար, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Լիլիթ Մկրտչյանը։
 
Դասախոսությունն անցկացվեց գործնական ձևաչափով՝ առաջադրանքների, համեմատական վերլուծությունների և քննարկումների միջոցով։ Մասնակիցները հնարավորություն ունեցան դիտարկել երգը ոչ միայն որպես երաժշտական ստեղծագործություն, այլև՝ պատմական աղբյուր և դասավանդման գործիք։

Լիլիթ Մկրտչյանի խոսքով՝ երգը կարող է արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանը, արժեքներն ու գաղափարները, հասարակական տրամադրությունները, ինքնությունն ու հիշողությունը, հակամարտության և խաղաղության վերաբերյալ պատկերացումները։ Միևնույն ժամանակ, բանախոսն ընդգծեց, որ երգը պատմության ամբողջական պատկերը չէ, այլ մեկ աղբյուր, մեկ ձայն և մեկ տեսանկյուն։
 
«Պատմական մտածողությունը պահանջում է աղբյուր, ապացույց և համատեքստ։ Շատ կարևոր է փաստարկված լինելը, հիմնավորելը։ Պետք է դուրս գալ էմոցիոնալ դաշտից և տեղավորվել փաստահեն դաշտում։ Շատ կարևոր է պատմությունն ուսումնասիրել առանց էմոցիաների՝ որպես հետազոտողներ դիրքավորվել, թիրախային հարցադրումներ անել»,-նշեց նա։

Ըստ բանախոսի, պատմությունը միայն այն չէ, ինչ տեղի է ունեցել։ Պատմությունը նաև այն է, թե ինչպես են մարդիկ հիշել, մեկնաբանել և պատմել տեղի ունեցածը, իսկ լավ պատմության դասը սկսվում է այն պահին, երբ աշակերտը սկսում է հարց տալ աղբյուրին։ Դասախոսության ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվեց պատմական աղբյուրների քննադատական ուսումնասիրությանը, համատեքստի բացահայտմանը և տարբեր աղբյուրների համադրմանը՝ պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ հիմնավորված պատկերացում ձևավորելու նպատակով։
 
Համաշխարհային պատմության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր Խաչատուր Ստեփանյանը ներկայացրեց «Քաղաքական վարչակարգերը և երգը՝ որպես քարոզչության ու գաղափարախոսության գործիք» թեման՝ անդրադառնալով երգի՝ որպես հասարակական և քաղաքական գործընթացների արտահայտման ու ազդեցության միջոցի դերին։
 
Պատմության և հասարակագիտության ֆակուլտետի դեկան, դոցենտ Էդգար Հովհաննիսյանն էլ հանդես եկավ «Անհատի կերպարը ազգային և ժողովրդական երգերում» թեմայով։ Հայկական ազգային երգերի՝ ազգային հոգեկերտվածքի, հիշողության և հոգեբանական ինքնության արտահայտման նշանակությանն անդրադարձավ Մանկավարժության ամբիոնի դոցենտ Հակոբ Թադևոսյանը։
 
«Երգը մարդկային մշակույթի այն եզակի երևույթներից է, որը միաժամանակ գործում է մի քանի մակարդակներում։ Այն արվեստ է, բայց միայն արվեստ չէ։ Այն հաղորդակցություն է, բայց միայն հաղորդակցության միջոց չէ։ Այն կարող է լինել հիշողության կրող, հույզի արտահայտման ձև, սոցիալական կապերի ամրապնդման միջոց, սերունդների միջև հաղորդակցության յուրահատուկ լեզու և, որոշ դեպքերում, դժվարին փորձառությունների մշակութային-հոգեբանական վերամշակման միջոց»,-նշեց բանախոսը։

Մասնակիցները լսեցին նաև Երաժշտության մանկավարժության ամբիոնի դոցենտ Գոհար Մելիքսեթյանի
  
«Ազգային մասնագիտացված երաժշտությունը միջնադարից մինչև մեր օրեր» թեմայով դասախոսությունը։ Դասընթացի ավարտին մասնակիցներին հանձնարարվեց գործնական առաջադրանք և տրամադրվեց անհրաժեշտ էլեկտրոնային փաթեթը։ Առաջադրանքի շրջանակում երիտասարդ պատմաբանները պետք է կիրառեն դասընթացի ընթացքում ձեռք բերած գիտելիքներն ու մեթոդական մոտեցումները՝ մշակելով պատմության դասերի պլաններ։
 
«Պատմությունը երգերում» ամառային դպրոցի հաջորդ փուլը կկայանա հոկտեմբերին․ նախատեսվում է մասնակիցների ինքնուրույն և խմբային աշխատանք դասի պլանների մշակման ուղղությամբ, ինչպես նաև առցանց խորհրդատվություններ։